Φιλόδεντρο: Ανθεκτικό φυτό με εντυπωσιακά φύλλα

Αν ψάχνουμε ένα όμορφο τροπικό φυτό με μεγάλα φύλλα και χαμηλές απαίτησεις σε φροντίδα, τότε το φιλόδεντρο θα πρέπει να βρίσκεται ψηλά στη λίστα μας.

Μπορεί να το δούμε να γράφεται και “φυλλόδεντρο”, ωστόσο το όνομα του (Philodendron) προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις “φίλο-” που δηλώνει αγάπη και “δέντρο”, δηλαδή το φυτό που αγαπάει τα δέντρα και αναπτύσσεται πάνω τους.

Με καταγωγή από τις τροπικές περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, το φιλόδεντρο (Philodendron sp.) είναι ένα γένος φυτών που περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά είδη με αρκετά κοινά χαρακτηριστικά.

Είναι πολυετή, αειθαλή φυτά που χαρακτηρίζονται από σχετικά αργή ανάπτυξη και ξεχωρίζουν για τα πράσινα λαμπερά φύλλα τους, πλατιά και μεγάλα ή μικρότερα σε σχήμα καρδιάς.

Ανάλογα με τον τρόπο ανάπτυξης, τα φιλόδεντρα κατατάσσονται σε δύο ομάδες: α) τα φιλόδεντρα με όρθια ανάπτυξη και συμπαγή κεντρικό βλαστό που δε χρειάζεται στήριξη και β) τα αναρριχώμενα φιλόδεντρα με έρπουσα ανάπτυξη.

Αν και είναι γνωστότερο ως φυτό εσωτερικού χώρου, το φιλόδεντρο μπορεί να αναπτυχθεί και σε εξωτερικό χώρο αν βρεθεί στις κατάλληλες συνθήκες.

Ας δούμε αναλυτικά, ποια είναι τα πιο γνωστά είδη φιλόδεντρου και τι φροντίδα χρειάζονται για να διατηρήσουμε σε εσωτερικό και εξωτερικό χώρο.

1. Ποια είναι τα πιο γνωστά είδη φιλόδεντρου;

Υπάρχουν πάνω από 200 είδη φιλόδεντρου, τα οποία είναι διάσημα σε όλο τον κόσμο για τον τροπικό χαρακτήρα και τα εντυπωσιακά φύλλα τους.

Στην Ελλάδα και στην Κύπρο, τα πιο διαδεδομένα είδη φιλόδεντρου είναι είναι τα εξής:

• Φιλόδεντρο σέλουμ (Philodendron selloum): Φιλόδεντρο με όρθια ανάπτυξη και μεγάλα, οδοντωτά, σκουροπράσινα, λαμπερά φύλλα με σχισμές. Θυμίζει αρκετά τη μονστέρα, με αποτέλεσμα πολλοί να το συγχέουν λόγω της ιδιαιτερότητας των σχισμών στα φύλλα του. Το είδος αυτό παρουσιάζει ανομοιόμορφη ανάπτυξη και όχι τόσο συμπαγές όσο τα άλλα είδη φιλόδεντρου.
• Φιλόδεντρο ζαναντού (Philodendron xanadu): Είδος φιλόδεντρου με όρθια ανάπτυξη που μοιάζει με το σέλουμ, όμως σε μικρότερη κλίμακα. Παρουσιάζει μικρότερα φύλλα, με χρώμα κιτρινο-πράσινο και σχήμα . Η ανάπτυξη του είναι πιο συμπαγής καθώς παρουσιάζει περισσότερους βλαστούς και φύλλα κατά την ανάπτυξη.
• Φιλόδεντρο γίγας (Philodendron giganteum): Είδος φιλόδεντρου με τεράστια φύλλα, γνωστό και με την ονομασία “αυτί ελέφαντα” (Elephant Ear). Το είδος αυτό εμφανίζει λίγο διαφορετικά φύλλα σε σχέση με το φιλόδεντρο σέλουμ και το φιλόδεντρο ζαναντού. Είναι πιο κυκλικά, ελαφρώς οδοντωτά με λαμπερό σκουροπράσινο χρώμα. Η ανάπτυξη του είδους αυτού είναι πιο ομοιόμορφη, γι’ αυτό και προτιμάται περισσότερο σε κήπους.

• Φιλόδεντρο καρδιά (Philodendron scandens): Ιδιαίτερα δημοφιλές ως φυτό εσωτερικού χώρου, το συγκεκριμένο είδος φιλόδεντρου ξεχωρίζει με τα χαρακτηριστικά καρδιόσχημα φύλλα του. Είναι μικρότερα σε μέγεθος και θυμίζει αρκετά το φυτό πόθος, ειδικά η ποικιλία scandens Brasil με τις χρυσοκίτρινες αποχρώσεις. Το συναντάμε σε κρεμαστά καλάθια και ράφια όπου τα φύλλα καρδιάς πέφτουν προς τα κάτω δημιουργώντας ένα μοναδικό αισθητικό αποτέλεσμα.

2. Τι συνθήκες χρειάζεται το φιλόδεντρο για να αναπτυχθεί σε εξωτερικό χώρο;

Το φιλόδεντρο ευδοκιμεί σε περιοχές με ζεστό κλίμα, καθώς είναι ευαίσθηστο στο κρύο και την παγωνιά.

Αναπτύσσεται καλύτερα σε προστατευμένες θέσεις και σε θερμοκρασία πάνω από 10 βαθμούς κελσίου, γι΄ αυτό το συναντάμε ως φυτό εξωτερικού χώρου κυρίως σε νότιες περιοχές της Ελλάδας και στην Κύπρο.

Δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις σε έδαφος, αρκεί να διαθέτει καλή αποστράγγιση.

Για εξωτερικό χώρο, προτιμάμε το φιλόδεντρο σέλουμ και το φιλόδεντρο γίγας που έχουν μεγαλύτερη αντοχή σε χαμηλές θερμοκρασίες και τα φυτεύουμε σε σημεία υπάρχει άμεσο ηλιακό φως τις περισσότερες ώρες τις ημέρας.

Το φιλόδεντρο ζαναντού είναι σχετικά πιο ευαίσθητο σε υψηλές θερμοκρασίες και το άμεσο ηλιακό φως μπορεί να του προκαλέσει εγκαύματα στα φύλλα. Φυτεύεται κυρίως σε σκιερές θέσεις ή σε ημισκιά, δηλαδή σε σημείο που δέχεται 1-2 ώρες άμεσο ηλιακό φως.

3. Τι φροντίδα θέλει το φιλόδεντρο σε εσωτερικό χώρο;

Όλα τα είδη φιλόδεντρου τα συναντάμε και ως φυτά εσωτερικού χώρου, όπου η ανάπτυξη τους είναι αρκετά πιο αργή.

Για τη φύτευση σε γλάστρα, χρησιμοποιούμε ειδικό φυτόχωμα για φυτά εσωτερικού χώρου εμπλουτισμένο με θρεπτικά συστατικά και περλίτη.

Το φιλόδεντρο αντέχει σε θέσεις με σχετικά χαμηλό φωτισμό, ωστόσο αν παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, σταδιακά θα παρατηρήσουμε να μας δίνει μικρότερα φύλλα.

Αναπτύσσεται πολύ καλύτερα σε σημεία με άφθονο έμμεσο ηλιακό φως και καλό αερισμό.

4. Πόσο συχνά θέλει πότισμα το φιλόδεντρο;

Όσον αφορά το πότισμα, ενδεικτικά πρέπει να γίνεται 1-2 φορές την εβδομάδα.

Καθώς υπάρχουν διαφορές ανάλογα το είδος φιλόδεντρου και το που είναι φυτεμένο, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να ελέγχουμε το χώμα ώστε να αναγνωρίζουμε αν το φυτό χρειάζεται πότισμα.

Αν το χώμα παραμένει υγρό, δεν ποτίζουμε μέχρι να στεγνώσει.

5. Κάθε πότε βάζουμε λίπασμα στο φιλόδεντρο;

Για να διατηρήσουμε το έντονο χρώμα των φύλλων του φιλόδεντρου και να τονώσουμε την ανάπτυξη του, χρησιμοποιούμε πλήρες κοκκώδες λίπασμα δύο φορές μέσα στην άνοιξη, μία στις αρχές του καλοκαιριού και μία φορά στις αρχές του φθινοπώρου.

Αν παρατηρήσουμε χλώρωση και παραμόρφωση σε φύλλα και νεαρούς βλαστούς, προσθέτουμε υγρό λίπασμα ασβέστιο και μαγνήσιο που βοηθούν στον ανάπτυξη ισχυρού σκελετού και μεγάλων φύλλων.

Για φιλόδεντρο που έχουμε σε γλάστρα, προτιμάμε υγρό λίπασμα για πράσινα φυτά εμπλουτισμένο με ιχνοστοιχεία κάθε δύο μήνες από τις αρχές της άνοιξης μέχρι τα μέσα του φθινοπώρου.

6. Ποια είναι τα πιο συνηθισμένα προβλήματα στο φιλόδεντρο;

Το φιλόδεντρο είναι ένα ανθεκτικό φυτό που σπάνια παρουσιάζει προβλήματα.

Το πιο κοινό είναι το υπερβολικό πότισμα, το οποίο μπορεί να προκαλέσει κιτρίνισμα των φύλλων και καφέ κηλίδες. Σε αυτή την περίπτωση, αφαιρούμε τα κίτρινα και καχεκτικά φύλλα και διακόπτουμε το πότισμα μέχρι το χώμα να στραγγίσει καλά.

Αν παρατηρήσουμε τα φύλλα του φιλόδεντρου να γέρνουν προς τα κάτω, τότε το φυτό χρειάζεται επειγόντως πότισμα.

7. Ποιες ασθένειες και ποια έντομα προσβάλλουν το φιλόδεντρο;

Το φιλόδεντρο θεωρείται αρκετά ανθεκτικό σε ασθένειες και έντομα, ωστόσο μπορεί να παρατηρήσουμε προσβολές από αφίδες, ψευδόκοκκο και θρίπες.

Για να τα αντιμετωπισουμε τα ανεπιθύμητα έντομα ψεκάζουμε με άλατα καλίου, ένα οικολογικό σκεύασμα που μπορούμε να προμηθευτούμε από γεωπονικά καταστήματα.

Σε συνθήκες υψηλής υγρασίας και κακής συντήρησης, το φιλόδεντρο μπορεί να εμφανίσει υδαρείς κηλίδες στα φύλλα και σαπίσματα στις ρίζες από παθογόνα βακτήρια και ασθένειες.

8. Πώς γίνεται ο πολλαπλασιασμός του φιλόδεντρου;

Μπορούμε να δημιουργήσουμε νέα φυτά φιλόδεντρου κάνοντας πολλαπλασιασμό με μοσχεύματα βλαστού, πολλαπλασιασμό με εναέριες καταβολάδες και με σπόρο.

Ο πιο εύκολος τρόπος πολλαπλασιασμού του φιλόδεντρου είναι με μοσχεύματα που διαθέτουν ρίζα ή και χωρίς ρίζα.

Για μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας, ξεχωρίζουμε από τη βάση του φυτού μια “δέσμη” από βλαστούς η οποία έχει τη δική της ρίζα. Μεταφυτεύουμε απευθείας σε νέα γλάστρα, ποτίζουμε και φροντίζουμε κανονικά το νέο μας φυτό.

Για μοσχεύματα χωρίς ρίζα, κόβουμε με ένα μαχαίρι από τη βάση του φυτού μία “δέσμη” βλαστών, χωρίς να την ξεριζώσουμε. Στη συνέχεια την τοποθετούμε σε μία γλάστρα με χώμα και ποτίζουμε καθημερινά μέχρι να ριζώσει.

9. Κι ένα μυστικό για το φιλόδεντρο

Από το 2018, τα περισσότερα είδη φιλόδεντρου που έχουν όρθια ανάπτυξη και είναι αυτοστηριζόμενα, δεν κατατάσσονται πλέον στο γένος Philodendron, αλλά μεταφέρθηκαν στο γένος Thaumatophyllum. Από τις ελληνικές λέξεις “θαύμα” και “φύλλο”, η νέα ονομασία περιγράφει πολύ καλύτερα τα εντυπωσιακά τους φύλλα και τα διαχωρίζει από τα υπόλοιπα είδη φιλόδεντρου που στο φυσικό τους περιβάλλον στηρίζονται πάνω σε δέντρα.