Μποχίνια: Το δέντρο ορχιδέα με τα υπέροχα λουλούδια

Η μποχίνια ειναι ένα τροπικό δέντρο με γρήγορη ανάπτυξη και μεγάλα αρωματικά λουλούδια που θυμίζουν ορχιδέα.

Θα την ακούσουμε και ως μπαουχίνια ή βαουχινία, ωστόσο είναι πιο γνωστή με την ονομασία “δέντρο ορχιδέα”, παρόλο που δεν ανήκει στην ιδία οικογένεια με τις ορχιδέες. Συγγενεύει με άλλα αγαπημένα καλλωπιστικά φυτά όπως η μιμόζα Νικαίας και η γλυσίνα.

Με καταγωγή από την Κίνα και την Ινδία, η μποχίνια είναι ημιαειθαλές φυτό που με ελάχιστη φροντίδα αναπτύσσεται γρήγορα σε ένα όμορφο δέντρο.

Όταν βρεθεί στο κατάλληλο περιβάλλον παίρνει περίπου 2 μέτρα σε ύψος τον πρώτο χρόνο, ενώ η ανθοφορία της ξεκινά από τον δεύτερο χρόνο.

Η μποχίνια η ποικιλόχρωμη ανθίζει από τα τέλη του χειμώνα μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού δημιουργώντας ένα υπέροχο θέαμα με τα πανέμορφα άνθη της.

Έχει πράσινα ελαφρώς στρογγυλά φύλλα μεγέθους περίπου 20 εκατοστών που μοιάζουν με πεταλούδες, ξεχωρίζει ωστόσο για τα μεγάλα εντυπωσιακά λουλούδια της που θυμίζουν ορχιδέες σε αποχρώσεις του ροζ, μωβ και λευκού.

Τα φύλλα όπως και τα άνθη της είναι εδώδιμα και χρησιμοποιούνται εκτεταμένα στην ασιατική κουζίνα.

Τη συναντάμε κυρίως σε νότιες περιοχές της χώρας μας και στην Κύπρο, ως καλλωπιστικό δέντρο που φυτεύεται σε πεζοδρόμια και πάρκα, σε αυλές σπιτιών και σε κήπους.

1. Ποια είναι τα πιο γνωστά είδη μποχίνια;

Η μποχίνια (Bauhinia sp.) είναι ένα μεγάλο γένος ανθοφόρων φυτών με πολλά είδη που φυτεύονται σε τροπικές περιοχές για καλλωπισμό σαν ορχιδέες, αλλά για τις χρήσεις τους στην παρασκευή τροφίμων.

Στην Ελλάδα και την Κύπρο, δύο είναι τα βασικά είδη μποχίνια που συναντάμε και μοιάζουν αρκετά μεταξύ τους:

• Μποχίνια η ποικιλόχρωμη (Bauhinia variegata): Ανθίζει από τα τέλη του χειμώνα μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού. Τα λουλούδια της είναι μεγάλα και εντυπωσιακά με έντονες αποχρώσεις του ροζ, μωβ και λευκού. Φτάνει σε ύψος 15 μέτρων.
• Μποχίνια η πορφυρή (Bauhinia purpurea): Ανθίζει μέσα στο φθινόπωρο και διατηρεί τα φύλλα της κατά την ανθοφορία. Διαθέτει πιο στενά πέταλα στα λουλούδια της, τα οποία είναι συνήθως μωβ χρώματος. Παρουσιάζει μικρότερη ανάπτυξη που φτάνει τα 10 μέτρα.

2. Τι συνθήκες χρειάζεται η μποχίνια για να αναπτυχθεί;

Ως τροπικό φυτό εξωτερικού χώρου, η μποχίνια αναπτύσσεται μόνο σε περιοχές με ήπιους χειμώνες.

Αγαπάει τον ήλιο και τη ζέστη, ενώ μπορεί να φυτευτεί και σε σημεία με ημισκιά.

Η μποχίνια προτιμά εδάφη γόνιμα, πλούσια σε θρεπτικά στοιχεία, καταφέρνει όμως να προσαρμοστεί στα περισσότερα είδη εδαφών, αρκεί να έχουν καλή αποστράγγιση.

Είναι ευαίσθητη στο κρύο και χρειάζεται προστασία από την παγωνιά και τους έντονους ανέμους.

3. Τι φροντίδα χρειάζεται η καλλιέργεια της μποχίνια;

Η μποχίνια χρειάζεται τακτικό πότισμα μετά τη μεταφύτευση στο έδαφος.

Ενδεικτικά, ποτίζουμε τη μποχίνια 1 φορά την εβδομάδα την περίοδο της άνοιξης και του φθινοπώρου, και δύο φορές την εβδομάδα την περίοδο του καλοκαιριού.

Αφού εγκατασταθεί και αναπτύξει εκτεταμένο ριζικό σύστημα, είναι αρκετά ανεκτική στην ξηρασία.

Προσθέτουμε πλήρες υδατοδιαλυτό λίπασμα τύπου 20-20-20 κάθε μήνα από Μάρτιο μέχρι Ιούνιο για να βοηθήσουμε την ανάπτυξη της μποχίνιας και να την εφοδιάσουμε με τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία.

Η μποχίνια είναι ανθεκτική σε προσβολές από ασθένειες και έντομα, ωστόσο μπορεί να παρατηρήσουμε προσβολές από έντομα όπως οι αφίδες, τα κοκκοειδή και από τον τετράνυχο. Για την αντιμετώπισή τους, ψεκάζουμε με άλατα καλίου και θερινό πολτό, δύο βιολογικά σκευάσματα που προμηθευόμαστε από γεωπονικά καταστήματα.

4. Τι κλάδεμα θέλει η μποχίνια;

Η μποχίνια τείνει να αναπτύσσει πολλούς κορμούς, όμως μπορούμε με κλάδεμα διαμόρφωσης να επιλέξουμε ένα κορμό και να τον στηρίξουμε με πάσσαλο για να αναπτυχθεί σε ένα όμορφο δέντρο.

Ακόμα κι αν την αφήσουμε ως πολύκορμο φυτό, θα χρειαστεί κλάδεμα κάθε χρόνο για να αναπτύξει ομοιόμορφο σχήμα και να τη διατηρήσουμε στο μέγεθος που επιθυμούμε.

5. Πώς γίνεται ο πολλαπλασιασμός της μποχίνια;

Ο πιο εύκολος τρόπος για να δημιουργήσουμε νέα φυτά μποχίνια είναι με σπόρο που παίρνουμε από το δέντρο μερικούς μήνες μετά την ανθοφορία.

Τοποθετούμε τους σπόρους σε νερό για 24 ώρες και στη συνέχεια τους φυτεύουμε σε γλαστράκια χρησιμοποιώντας ελαφρύ φυτόχωμα κατάλληλο για σπορείο.

Ιδανικές συνθήκες για τη γρήγορη βλάστηση των σπόρων είναι μεταξυ 25-30 °C, όπου μπορούν να φυτρώσουν μέσα σε 2 εβδομάδες και να αναπτυχθούν πολύ γρήγορα, γι’ αυτό τα μεταφυτεύουμε στην οριστική τους θέση αφού αναπτύξουν 5-6 φύλλα.

Η μποχίνια μπορεί να πολλαπλασιαστεί και με μοσχεύματα που παίρνουμε την περίοδο του καλοκαιριού και του φθινοπώρου, ωστόσο η διαδικασία είναι αρκετά πιο δύσκολη και εμφανίζει μικρότερα ποσοστά επιτυχίας.

Κόβουμε βλαστούς 15 εκατοστών και αφαιρούμε τα φύλλα από τη βάση, αφήνοντας μόνο τα φύλλα της κορυφής. Χρησιμοποιούμε ορμόνη ριζοβολίας για καλύτερο αποτέλεσμα, αν και πρέπει να γνωρίζουμε πως τα μοσχεύματα μποχίνια αργούν να ριζώσουν.

6. Κι ένα μυστικό για τις χρήσεις της μποχίνια

Τα άνθη, τα φύλλα και οι ρίζες της μποχίνια είναι γνωστά για τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες, καθώς περιέχουν ενώσεις με αντιφλεγμονώδη, αντιοξειδωτική και αντιμικροβιακή δράση. Χρησιμοποιούνται στην παραδοσιακή κινέζικη ιατρική για τη θεραπεία παθήσεων, την επούλωση πληγών ακόμα και ως αντίδοτο σε δηλητήριο φιδιού.